TỔNG KẾT CUỘC THI THƠ 4 CÂU

TỔNG KẾT CUỘC THI THƠ 4 CÂU TRÊN TẬP SAN LỜI BIỂN-HẢI PHÒNG
Cuộc thi thơ bốn câu trên tập san Lời Biển do Cung Văn hóa Lao động Hữu nghị Việt Tiệp Hải Phòng tổ chức, phát động từ 1.1.2012 đến 31.10.2012. BTC đã nhận được 1.153 bài thơ dự thi của 165 tác giả trong Hải Phòng và từ các tỉnh thành gửi về. Kết quả BGK đã chấm được 01 giải A, 02 giải B, 03 giải C, 06 giải khuyến khích.
Kỷ niệm 23 năm ngày thành lập Cung Văn hóa LĐ HN Việt Tiệp Hải Phòng; Sáng ngày 11.12.2012, tại hội trường Cung Văn hóa Việt Tiệp diễn ra Lễ trao giải cuộc thi sáng tác thơ bốn câu trên tập san Lời Biển.

CÁC BÀI THƠ ĐƯỢC GIẢI
Phan Thành Minh (Lâm Đồng)Giải A
ANH VỀ
Anh về chụm bếp rạ rơm
Ống tre em giấu hương thơm gạo mùa
Nhà mình giàu có thì chưa
Năm mười hai tháng dư thừa thương yêu.
NGỌT NGÀO
Gặp nhau là để hàn huyên
Bão giông hội ngộ khắp miền long đong
Giận hờn đem giấu vào trong
Ngọt ngào cả những điều không ngọt ngào.
ĐỔI THAY
Xuân về rừng đã thay tên
Chim xưa giờ đã lãng quên mất bầy
Ngọt ngào còn muốn đổi thay
Đừng lau nước mắt những ngày đang mưa.
****************
Dương Phượng Toại (Quảng Ninh)
TỰ NGUYỆN (Giải B)
Dâng đời hạt lúa ngọt ngào
Chỉ còn gốc rạ trả vào đất nâu
Luống cày xả đất vụ sau
Lúa non rịn lại vết đau cánh đồng!
*****************
Đào Trọng (Hải Phòng)
ĐƠN CÔI (Giải B)
Nửa đời tần tảo bôn ba
Bồi hồi thương nhớ quê nhà xa xôi
Ngày về nắng cũng mồ côi
Mình tôi lại gặp bóng tôi bên đường.
**************

Nguyễn Minh Khiêm (Thanh Hóa)
THẢ DIỀU (Giải C)
Nghìn thanh âm vọng nghiêng chiều
Hồn quê thả một cánh diều vút bay
Muôn sau có được thế này?
Bao la trời đất một dây ta cầm.

**************
Sơn Thủy (Hải Phòng)
ĐỎNG ĐẢNH (Giải C)
Tháng năm đỏng đảnh tiết trời
Chợt mưa chợt nắng rối bời lòng ai
Nắng chiều nóng tới sớm mai
Khô cong cả tiếng thở dài trong tôi.

**************8
Nguyễn Ngọc Hưng (Quảng Ngãi)
HÃY LÀ (Giải C)
Là bông hoa hãy là bông hoa tươi
Tươi cả lúc không còn hương lẫn sắc
Là gương mặt hãy là gương mặt cười
Cười cả khi trái tim đầy nước mắt!
**************

Vũ Từ Sơn (Bắc Giang)
MỘT (Giải Khuyến khích)
Một lời nói nhỏ vang bốn cõi
Một cánh hoa đào hồng chân mây
Một tiếng chuông ngân rung đỉnh núi
Một nén hương thơm nhớ mẹ thầy.

******************
Nguyễn Quang Tiếp (Hải Phòng)
CHIỀU ĐÔNG (Giải Khuyến khích)
Nghiêng nghiêng cánh nhạn chiều đông
Lang thang giữa đám mây bồng bềnh trôi
Cùng em níu giọt nắng rơi
Chia nhau hơi ấm ghim thời cỏ may.

*****************
Võ Xuân Phương (Bình Định)
EM ĐI CHỢ HOA (Giải Khuyến khích)
Sáng nay em đi chợ hoa
Áo dài em mặc xóa nhòa cúc tươi
Thì thầm anh nói chớ cười
Chết anh chết cả lắm người xem hoa.
*****************

Phương Mâu (Hải Phòng)
VƯỜN CHIỀU (Giải Khuyến khích)
Nhẹ tênh tiếng gió qua vườn
Dậu thưa thấp thoáng cánh chuồn run chao
Mưa rơi bong bóng đầy ao
Vườn chiều xác lá, sương vào hồn cây.
*************

Bùi Nguyên Tâm (Hải Phòng)
HỜN (Giải Khuyến khích)
Con hờn mẹ nát tâm can
Trăng hờn khối kẻ vỡ tan cuộc tình
Biển hờn xé nát bình minh
Em hờn khiến cả thiên đình ngả nghiêng.

*****************
Nguyễn Thế Vĩnh (Hải Phòng)
KHÔNG ĐỀ (Giải khuyến khích)
Bông hồng nhung trong lọ
Trước đó đẹp lung linh
Em bước vào tới cửa
Ngẩn ngơ hoa khép mình.

Sau đây xin giới thiệu bài viết "Tổng kết thi sáng tác thơ bốn câu" của Nhà thơ Phạm Ngà, Chủ nhiệm CLB Thơ Việt Tiệp, Trưởng ban Giám khảo cuộc thi.
TỔNG KẾT THI SÁNG TÁC THƠ BỐN CÂU
Nhằm cổ vũ nhiệt tình cùng thúc đẩy phong trào cũng như chất lượng sáng tác thơ ca, sau khi có sự nhất trí về chủ trương của Ban Giám đốc Cung VHLĐHN Việt Tiệp, từ nhiều năm nay, CLB Thơ lần lượt tổ chức các cuộc thi sáng tác thơ ca trong phạm vi Thành phố và có phần mở rộng đến các tỉnh, thành phố bạn trong cả nước. Năm 2012 này, cuộc thi mang tên gọi là“ Thi sáng tác Thơ bốn câu”. Ngay từ khi phát động cuộc thi, Ban tổ chức đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo các tác giả, các nhà thơ từ khắp nơi gửi bài đến tham dự. Cho đến ngày hết hạn nhận bài, đã có hàng nghìn bài thơ của hơn một trăm tác giả, người ít nhất là một bài, người gửi nhiều đến dăm bẩy chục bài, số tác giả có nhiều bài hưởng ứng tham gia cuộc thi như tác giả Lê Ngọc Tâm ở Gia Lai, Hồ Thanh Ngân ở Cà Mau, Nguyễn Minh Khiêm ở Thanh Hóa, Nguyến Khắc Dũng, Sơn Thủy ở Hải Phòng… Sự hưởng ứng nhiệt tình này đã khích lệ những người đứng ra đảm đương công việc tổ chức rất nhiều. Thay mặt cho Ban tổ chức cuộc thi, chúng tôi xin chân thành cảm ơn tất cả những tác giả đã góp bài tham gia vào cuộc thi thơ bốn câu này.
Điều mà chúng tôi muốn được bày tỏ và nhấn mạnh ở đây, là chất lượng các tác phẩm. Phải nói ngay rằng, có nhiều bài thơ dự thi đạt chất lượng khá, có ý tứ sáng tạo, nhiều câu hay, kể cả những bài vào giải và chưa vào giải, và nếu điều kiện cho phép, thì có lẽ số lượng giải thưởng phải lên gấp đôi ba lần như trong dự kiến. Đặt tên gọi là thơ bốn câu, đã bao hàm khoảng mở về đề tài, nội dung và hình thức biểu hiện. (Xin được nói thêm ở đây không gọi là thơ tứ tuyệt, một thể thơ cũng gồm bốn câu đòi hỏi niêm luật chặt chẽ, sản phẩm của một thời kỳ lịch sử). Các bài thơ dự thi đã đề cập đến mọi lĩnh vực của đời sống, từ những hiện trạng xã hội, văn hóa đạo đức, đến thế giới thiên nhiên, quê hương gia đình, bạn bè, tình yêu; hiện thực và nỗi niềm, quá khứ đến hiện tại, truyền thuyết tới đời thực, suy nghĩ và cảm xúc, những trạng thái, cung bậc tình cảm khác nhau trong thế giới phồn tạp của con người, cả đến những vấn đề đang là nỗi niềm trăn trở của toàn cầu như bão lụt, sự biến đổi của khí hậu, thời tiết…Nổi lên và thấm thía trong các tác phẩm, vẫn là giá trị nhân văn, biểu dương cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong cuộc sống và con người. Có thể dẫn ra đây một số trường hơp, như trong một bài thơ, khi nghe một tiếng rao đêm, tác giả thương cảm đối với một em bé bán rong như đang bán cả tuổi xanh non dại của mình (Tiếng rao đêm- Nguyễn Đăng Tuyên, Bắc Giang); Hay một “ Hơi lạnh luồn qua áo/ Thương người dưng qua đường” (Không đề- Võ Thị Mỹ Ngà, Hà Tĩnh); Một trận bão qua mà “ Người xưa đang đợi nhau bên ấy/ Có biết nơi này tuôn gió sương” (Bão- Nguyễn Thị Hoa, Ninh Thuận); Rồi công cha nghĩa mẹ, “ Sau những lời nghiêm khắc/ Ẩn chứa yêu thương trong tim” (Công cha- Hồ Thanh Ngân, Cà Mau); Thương người mẹ tảo tần “Bao nhiêu chẽ mạ, bấy nhiêu nhọc nhằn” ( Mẹ tôi đi cấy- Nguyễn Thị Hồng, Hải Phòng). Trong bài thơ có tên là “Một”, tác giả Vũ Từ Sơn, Bắc Giang kết thúc bằng câu thơ thật cảm động “Một nén hương thơm nhớ mẹ thầy”; Hoặc đấy là nỗi lòng xót xa vì con “Mỗi lần cùng con xuống phố/ Một mình cay đắng bao nhiêu” (Chiều con, Hải Quỳnh, Hải Phòng). Bằng hình tượng “ cây nén cháy”, có tác giả muốn nêu lên đức hy sinh thầm lặng của con người “Lung linh ánh sáng dâng đời/ Nát thân mà chẳng một lời kêu than” (Nến cháy- Trần Tích Thiện, Hải Phòng ); Thông qua một tiếng gọi đò “Tiếng ai như giục cõi lòng”để nhắc nhở về quê hương (Tiếng gọi đò- Hồ Đào Tạo, Đồng Nai); Rồi là thế thái nhân tình mà “ Giọt nước mắt chân tình đâu dễ thấy em ơi” (Chạm lòng đau- Nguyễn Đình Kiên, Hải Phòng)…
Do đặc điểm của loại hình, thơ bốn câu được xem như một lát cắt, một ánh chớp để soi rọi một vấn đề xuyên suốt tác phẩm, ý tứ bài thơ thường dồn nén ở câu kết. Thơ bốn câu không phải bốn câu thơ được trích ra từ bài thơ dài, mà là một chỉnh thể nghiêm ngặt. Tính sáng tạo là yêu cầu bắt buộc của bất kỳ sáng tác văn học nghệ thuật nào nhưng lại thật tập trung ở thể thơ này, bởi lẽ dễ hiểu, với số lượng câu thơ ít ỏi, nếu không có ý tứ đột xuất, hình tượng cùng hình ảnh nghệ thuật bất ngờ, bài thơ sẽ trở nên nhàm nhạt. Sự khác nhau ở đây chính là ở chỗ sáng tạo hay vận dụng. Đó cũng chính là một điểm nhấn quan trọng để đưa những bài thơ vào giải. Tuy chưa phải là tất cả, nhưng đã có nhiều bài thơ, câu thơ thật ấn tượng. Tác giả Phan Thành Minh (Đà Lạt, Lâm Đồng) với chùm thơ ba bài đáng chú ý trong số nhiều bài gửi đến. Trong bài “Ngọt ngào, tác giả viết “ Giận hờn đem giấu vào trong/ Ngọt ngào cả những điều không ngọt ngào”; Còn bài “Anh về” lại là “Nhà mình giàu có thì chưa/ Năm mười hai tháng dư thừa tình yêu”; Với bài “Đổi thay”, gửi một lời nhắn nhủ “Ngọt ngào còn muốn đổi thay/ Đừng lau nước mắt những ngày đang mưa”. Ba bài, ba lối rẽ khác nhau, nhưng cùng chung một nguồn mạch, đó là lòng nhân ái. Gần gũi với ý tưởng trên, tác giả Nguyễn Ngọc Hưng (Quảng Ngãi) trong bài “Hãy là”, đã kết thúc bài thơ bằng câu “Cười cả khi trái tim đầy nước mắt”. Nhiều bài thơ đề cập đến những số phận, cảnh ngộ khác nhau. Quê hương xưa nay là nơi neo đậu tâm hồn, giục giã sự trở về. Vậy mà có khi con người lại đơn côi ngay chính ở nơi lẽ ra là nơi sum vầy ấy. Tác giả Đào Trọng (Hải Phòng), sau nửa đời tần tảo bôn ba, thương nhớ quê nhà xa xôi, mà “ Ngày về nắng cũng mồ côi/ Mình tôi lại gặp bóng tôi bên đường” (Đơn côi). Tác giả Dương Phượng Toại (Quảng Ninh) lại cảm nghĩ sâu xa về sự dâng hiến. Nói về cây lúa, mà cũng chính là con người. Sau khi dâng cho đời hạt lúa ngọt ngào, lại trả về cho đất gốc rạ, xá cầy vụ sau, một thế hệ tương lai như nối tiếp, lại vừa như đền đáp “ Lúa non rịn lại vết đau cánh đồng”. (Tự nguyện)…Tôn vinh cái đẹp cùng giá trị của con người cũng là một chủ đề được nhiều tác giả đề cập đến. Từ chuyện “ Thả diều” trong bài thơ cùng tên, tác giả Nguyễn Minh Khiêm (Thanh Hóa) viết: “Muôn sau có được thế này/ Bao la trời đất một dây ta cầm”. Một tư thế làm chủ thật đĩnh đạc, đàng hoàng như thâu tóm cả đất trời hùng vĩ; còn tác giả Nguyễn Thế Vĩnh (Hải Phòng) lại có tứ thơ thật bất ngờ. Những bông hoa hương sắc quyến rũ là thế, nhưng khi “ Em bước vào tới cửa/ Ngẩn ngơ hoa khép mình (Không đề). Và còn nhiều câu thơ hay khác nữa, những “Nắng chiều nắng tới sớm mai/ Khô cong cả tiếng thở dài trong tôi” (Đỏng đảnh- Sơn Thủy, Hải Phòng); “Cùng em níu giọt nắng rơi/ Chia nhau hơi ấm ghim thời cỏ may” (Chiều đông- Nguyễn Quang Tiếp, Hải Phòng); “ Vườn chiều xác lá, sương vào hồn cây” (Vườn chiều- Phương Mâu, Hải Phòng)… Lẽ đương nhiên, sự hạn chế là điều không tránh khỏi. Bên cạnh những mặt thành công, còn không ít bài thơ ý tứ còn cũ mòn, giản đơn, cá biệt còn vội vàng dễ dãi. Nhiều bài tuy đầy đủ ý tứ, hình ảnh, vần điệu, nhưng hạn chế về tính sáng tạo, thiếu sự tìm tòi khám phá, lặp lại cách cảm nghĩ cùng lối viết quen thuộc đây đó.
Cuộc thi thơ bốn câu đã khép lại, song chúng tôi tin rằng, dư âm của nó sẽ còn vang vọng mãi, bởi những tình cảm ý nghĩ, những sáng tạo nghệ thuật còn đọng lại qua những vần thơ như thông điệp gửi đến các tác giả, những người yêu thơ cùng bạn bè gần xa. Vượt lên trên giá trị vật chất, giải thưởng thơ mang một ý nghĩa thật đáng trân trọng và chúng tôi nghĩ rằng, giải thưởng lớn nhất xưa nay chính là sự đón nhận nồng hậu của bạn đọc cùng dấu ấn sâu đậm mà thơ ca đã để lại trong lòng mỗi người chúng ta hôm nay. Chúc thơ ca đích thực của chúng ta mãi mãi xanh tươi.
Phạm Ngà